Practica

Steven Bruyninckx

Jun 21, 2025
Inleiding

Met dit aanvullende blog geef ik een kijkje in mijn gereedschapskist van practica waarmee ik de brug sla tussen onze gezamenlijke M&N-visie en de dagelijkse klaspraktijk. Vanuit de technieksectie ontwerp ik opdrachten die direct aansluiten op kernbegrippen, zodat leerlingen hun begrip én misconcepten in realtime kunnen toetsen terwijl ik scherp zie waar hun talenten en struikelblokken liggen. Ook illustreer ik hoe Repair Shop, kruisbestuiving met leerlingprojecten en externe partners de leerlijn verrijken met echte componenten en echte experts. Zo wordt duidelijk hoe elk practicum bijdraagt aan vakoverstijgende talentontwikkeling, betekenisvol en onderzoekend leren in Mens & Natuur.

Context van mijn practica Techniek

Dit blog is meer dan een verzameling practicumvoorbeelden.
Hoewel deze blog een breed overzicht biedt van door mij ontwikkelde praktica, is het belangrijk om dit te zien binnen de bredere onderwijskundige visie die ik heb uitgewerkt. De praktijken die hier beschreven worden, zijn geen op zichzelf staande activiteiten, maar vinden hun oorsprong in mijn visie op onderwijs en de door mij ontwikkelde methodiek Play Your Way to Knowledge (PYWK).

In mijn blog Visie op onderwijs beschrijf ik hoe persoonlijke ervaringen en onderbuikgevoelens hebben geleid tot een eerste aanzet tot een betekenisvolle didactiek. In Play Your Way to Knowledge: theorieën en concepten heb ik dit gevoel verankerd in pedagogisch-didactische theorieën, waaronder constructionisme, zelfdeterminatie en spelgeoriënteerd leren. Tot slot is in Play Your Way to Knowledge in de praktijk beschreven hoe deze visie praktisch vertaald wordt naar de klas, met concrete handvatten voor collega’s.

De voorbeelden in dit blog zijn dus geen losse projecten, maar illustraties van hoe deze visie in de praktijk gestalte krijgt: leren door doen, spelen, onderzoeken, en vooral met betekenis.

Visie op onderwijs
Visie op onderwijs

InleidingIn dit blog neem ik je mee in mijn persoonlijke vorming van mijn visie op onderwijs. De constructie van de elektrische drift trike, tijdens het keuzevak Elektrische Voertuigen, helpt de vorming van mijn visie te onderbouwen. Wat mij opvalt is dat het beleven...

“Play Your Way To Knowledge” theoriën en concepten
“Play Your Way To Knowledge” theoriën en concepten

InleidingTijdens mijn bezoek aan de FabLearn Conferentie in Middelfart, Denemarken, woonde ik een lezing bij van Amos Blanton. Hij sprak over zijn project 'Playing With The Sun' en zijn onderzoek naar 'Scenius'. Het was een zeer interessante lezing, waarover ik meer...

“Play Your Way To Knowledge” in de praktijk
“Play Your Way To Knowledge” in de praktijk

InleidingDit blogpost behandelt de praktische toepassing van het model "Play Your Way to Knowledge" (PYWK). De basis voor dit blog is: - Het blog "Visie op onderwijs" waarin ik de voor mij betekenisvolle momenten bespreek die mijn visie hebben gevormd, en deze visie...

Practica M&N ontwikkeld door sectie Techniek
Practicum: “Leerlingen schrijven zelf de opdracht”

Voor het onderwerp ‘Welke materialen zijn biologisch wel of niet afbreekbaar?’ hebben leerlingen zelf een opdracht ontworpen. De kern van de opdracht was een bezoek aan het park, waarbij afval in emmers werd verzameld. Vervolgens werd het afval gescheiden in biologisch afbreekbaar en niet biologisch afbreekbaar. Naast het verkrijgen van een goed begrip van deze termen en tal van voorbeelden, oefenden de leerlingen ook met logistiek en organisatie. Zo moesten er een tijd en locatie worden afgesproken, en moesten emmers en knijpers worden geregeld. Door zelf de opdracht te schrijven en te organiseren, was de betrokkenheid groot.

 

Practicum: “Spel bedenken”

Leerlingen kiezen een onderwerp uit de actuele module en ontwikkelen een spel gebaseerd op dat onderwerp. Vervolgens wordt het spel gespeeld, waardoor begrippen op een ongedwongen manier voorbij komen en ongemerkt worden herhaald. Het leuke is dat leerlingen vaak zeggen: ‘We hebben deze les niets hoeven doen,’ terwijl ze vervolgens uitstekende resultaten behalen op kennis.

In de fotogalerij staan de volgende voorbeelden:

  • Spel met ‘orgaanspelers’
  • Memoryspel met ‘elektro pictogrammen’
  • Dobbelspel met ‘kenniskaarten’
  • Vouwspel met organen

 

Practicum: “Stripverhaal schrijven”

Een andere manier om begrippen en concepten op een ongedwongen manier te behandelen is het schrijven van een stripverhaal. In een stripverhaal kunnen verbanden tussen begrippen worden gelegd en concepten worden uitgewerkt. Het creatieve proces van tekenen kost tijd, waardoor leerlingen de lesstof langer en intensiever verwerken. Daarnaast lezen ze elkaars stripverhalen en voorzien die van feedback. Hierdoor herhalen ze ongemerkt de stof en verdiepen ze hun begrip.

Practicum: “Isolatoren en geleiders”

Met deze opdracht ontdekken leerlingen welke materialen isolatoren of geleiders zijn met behulp van Microbit. De bijgevoegde link biedt verdere details. De opdracht past binnen ontwerpend leren, omdat leerlingen programmeren met Microbit en zo nieuwe functionaliteiten kunnen ontwikkelen.

Om testmateriaal te verzamelen, zoeken leerlingen buiten naar verschillende objecten. In het klaslokaal testen ze of de gevonden materialen geleiders of isolatoren zijn; de Microbit toont een vink of een kruis als indicatie.

Tijdens het experiment worden talenten en uitdagingen zichtbaar. Zo wordt geleerd dat metalen geleiden, maar blijkt dat veel leerlingen niet precies weten wat metalen zijn. Glas wordt soms zelfs als metaal beschouwd. Sommige leerlingen herkennen metalen feilloos en weten welke stoffen geleiden of isoleren. Dit leidt tot waardevolle misconcepten die kunnen worden gecorrigeerd, zoals het feit dat de coating van een bierdopje niet geleidt, terwijl het dopje zelf wel van metaal is. 

Practicum: “Spelen met parallel en serie”

Leerlingen krijgen een plankje, ledlampjes, een batterij en bedrading met krokodilklemmen. Ze ontwerpen een vorm en voorzien die van lampjes. Door te experimenteren met serie- en parallelschakelingen ontdekken ze wat werkt qua intensiteit en of de lampjes überhaupt aangaan.

Al snel ontstaan complexe constructies, en leerlingen ervaren dat het kiezen tussen serie of parallel structuur brengt. De leerlingen die bewust een aansluitmethode kiezen en hiermee de lampjes beïnvloeden vallen op, evenals de leerlingen die ‘de draad kwijt zijn’.

Gedreven door het eindresultaat raken ze steeds meer geïnteresseerd in de theorie, hun werkstuk moet immers werken!

Practicum: “Geleiding met aluminiumfolie”

Leerlingen ontwerpen een spel waarbij ze aan één kant van het papier vormen maken met aluminiumfolie, soms verbonden, soms los. Aan de andere kant worden sommige vormen onopvallend met aluminiumfolie met elkaar verbonden.

Tijdens het experiment ontdekken ze dat papier isoleert en dat een opening nodig is, waarbij de grootte ervan de werking beïnvloedt. Ook leren ze dat een dunne strook aluminiumfolie net zo effectief is als een dikke bundel en er bovendien verzorgder uitziet.

Vervolgens testen ze elkaars puzzels met een voltmeter en powerbank. Welke combinaties geven een meetbare uitslag? En waarom werkt een verbinding soms toch niet? Dit leidt tot verrassende, creatieve ontwerpen en waardevolle inzichten.

Practicum: “Een aardbeving maken”

Voor veel leerlingen, tenzij ze in een gaswinningsgebied wonen, is de schaal van Richter geen alledaags begrip. Ook de impact van aardbevingen op gebouwen is moeilijk te bevatten. Daarom voeren ze het volgende experiment uit.

Leerlingen sluiten een speaker aan op een powerbank met wisselstroom en ontdekken dat wisselstroom een frequentie van 50 Hz heeft, iets wat ze zowel kunnen voelen als horen. Vervolgens merken ze dat een hogere spanning een sterkere uitslag van de speaker veroorzaakt: het geluid wordt harder, maar de toonhoogte blijft gelijk, omdat de frequentie niet verandert. Daarnaast trilt de speaker heviger, wat essentieel is voor het experiment.

Om dit te testen, plaatsen ze een plank op de speaker en bouwen daarop constructies die gebouwen voorstellen. Door de spanning geleidelijk te verhogen, stort de constructie uiteindelijk in. Hoe hoger de spanning, hoe groter de schaal van Richter. Langzaam herkennen leerlingen het verband, herhalen ze begrippen en ervaren ze de proef als spannend, vooral wanneer de speaker doorbrandt, wat weer een nieuw experiment oplevert.

Practicum: “bouwen van kennis”

Leerlingen moeten regelmatig ‘rijtjes’ leren en kennis ‘stampen’, maar de motivatie hiervoor is vaak laag. Door tijdens techniek iets tastbaars te maken, wordt de lesstof levendiger.

Een voorbeeld hiervan is het bouwen van een gebit van een vleeseter. Leerlingen moeten op zoek naar geschikte hoektanden en testen verschillende opties. Uiteindelijk blijken lange schroeven het meest geschikt, waardoor ze zich bewust worden van de functie en vorm van hoektanden. Dit principe geldt ook voor andere activiteiten, zoals het zelf bouwen van een microscoop of een torso met organen.

Extra interessant wordt het wanneer leerlingen iets bouwen dat drijft en zo dichtheid in de praktijk brengen. Natuurlijk wordt het pas écht leuk bij een wedstrijd met zelfgemaakte bootjes.

Tijdens deze practica wordt goed zichtbaar wie de kennis beheerst en wie nog moeite heeft met begrippen en rijtjes.

Hieronder volgen enkele voorbeelden van practica die, in plaats van zich te beperken tot één specifiek onderwerp, een volledige module beslaan. Door een module als geheel te behandelen, wordt herhaling gestimuleerd, wat bijdraagt aan een betere verankering van kennis en vaardigheden. Daarnaast biedt een bredere aanpak meer inzicht in zowel de talenten als de uitdagingen binnen een module.

Practicum: “Gamification modules M&N”

Leerlingen uit het derde jaar die het keuzevak ‘Gamedesign’ volgen, kregen de opdracht een game te ontwerpen en ontwikkelen op basis van de eindtoets van de modules ‘Elektriciteit’ en ‘Mens, Dier en Natuur’. Dit gebeurde in de game-omgeving ‘Roblox’. Vervolgens konden tweedejaars leerlingen van M&N de game gebruiken om te oefenen met de toetsonderdelen.

 

Door de toets te integreren in een game werd er enthousiast en doelgericht geoefend met de lesstof. Dit bood zowel leerlingen als docenten een helder inzicht in welke onderwerpen al goed werden beheerst en welke extra aandacht vereisten. Daarnaast maakte de game het mogelijk om op individueel niveau te analyseren welke leerlingen soepel door de leerstof gingen en welke onderdelen extra oefening nodig hadden.

Deze innovatieve, vakoverstijgende aanpak heeft een waardevol leermiddel opgeleverd dat vakken en leerjaren op een dynamische manier met elkaar verbindt en het leerproces op een speelse en effectieve wijze versterkt.

Practicum:  “Spijker op zijn kop met Microbit”

Door de ingebouwde sensor van de Microibit te gebruiken, kunnen we registreren hoeveel bewegingen er worden gemaakt. Zo digitaliseren we het spel Spijker op z’n kop, althans, de score.
Dit laat leerlingen op een speelse manier zien wat er allemaal mogelijk is wanneer microcontrollers interacteren met de fysieke wereld. Het maakt abstracte technologie tastbaar én leuk, en het zorgt bovendien voor een gezonde, motiverende competitie.

Practicum:  “Wiskundige vormen”

Tijdens mijn STEAM-training in Finland heb ik gezien dat wiskundige vormen uitstekend in practica zijn toe te passen. Zo kun je bijvoorbeeld een bal construeren die bestaat uit regelmatige vijf- en zeshoeken. Die bal is niet alleen een puzzel op zichzelf; voor leerlingen is het aanvankelijk ook een uitdaging om te ontdekken hóe dat kan en hoe je een nauwkeurige vijf- of zeshoek tekent. Bovendien wordt de stelling van Pythagoras ineens veel duidelijker wanneer de rechthoekige oppervlakken waarop ze is gebaseerd uit hout worden gezaagd en vervolgens in elkaar worden gepuzzeld.

Practicum:  “Makey Makey”

Met Makey Makey kunnen leerlingen op een creatieve manier aan de slag met stroomkringen die communiceren met het toetsenbord van de laptop. Een bekend voorbeeld is de bananenpiano. De verbaasde reactie van een leerling blijft me bij: “Hè?! Hoe kunnen die bananen geluid maken?!”
Ook met zilverpapier kun je eenvoudig een gamecontroller maken en natuurlijk wordt er dan ook even gegamed.

Practicum:  “Electromotor bouwen”

Leerlingen experimenteren hier met permanente magneten en elektromagnetische velden om een rotor te laten draaien. In dit voorbeeld zorgt het ingebouwde reedcontact, een glazen buisje met twee lamellen, ervoor dat de stroomkring telkens sluit wanneer de magneet passeert. De half geïsoleerde koperdraad bepaalt precies waar de stroom “overspringt”, zodat de rotor op het juiste moment zijn elektromagnetische zetje krijgt. Zodra de motor eenmaal draait, kun je als docent de werking toelichten en verbanden leggen met keuzevakken zoals elektrische voertuigen. Het vraagt nauwkeurig afstellen, maar het succesmoment wekt steevast die heerlijke verwondering bij de leerlingen.

Practicum:  “Build Your Own Robot (BYOR)”

BYOR biedt leerlingen een laagdrempelige en creatieve manier om te experimenteren met sensoren en actuatoren. Tijdens de elektrolessen hebben ze al kennisgemaakt met componenten zoals lampjes, schakelaars en motoren. In deze lessen komen die onderdelen écht tot leven: leerlingen zien direct het effect van hun keuzes en handelingen.
Door eenvoudige materialen zoals karton te combineren met techniek, ontstaan betekenisvolle creaties. Dit stimuleert niet alleen het begrip van elektrotechniek, maar ook het zelfvertrouwen om te experimenteren, ontwerpen en verbeteren.

Practicum:  “quiz master”

Leerlingen maken een quiz over de begrippen van een module. De kwaliteit van de vragen en antwoorden zegt veel over hun mate van begrip en vaardigheid binnen het onderwerp. In de video is te zien dat leerlingen, na enige aanvankelijke schroom, vol enthousiasme de competitie aangaan.

Ook de quizmaster, die de vragen zelf heeft opgesteld, blinkt uit in kennis van de module. Niet alle vragen worden correct beantwoord, wat een waardevolle indicatie geeft van de onderdelen die in de opvolgende lessen extra aandacht verdienen.

Ondanks de competitieve sfeer wordt er met respect met elkaar omgegaan, en er wordt veel plezier gemaakt. 

Een leuke en interactieve toevoeging was het gebruik van een oude noodknop, aangesloten op een alarm. Deze eenvoudige ingreep maakte de presentatie niet alleen dynamischer, maar bood ook inhoudelijke verdieping. Wat het extra bijzonder maakt: de noodknop was afkomstig uit een eerder project van leerlingen. Tijdens dat project leerden zij over de werking van Normally Open (NO) en Normally Closed (NC) schakelingen. Ze ontdekten hoe belangrijk het is om logisch na te denken over schakelingen: bij het indrukken van een noodknop moet juist iets uit gaan, niet aan.

Daarnaast kwamen leerlingen in aanraking met het principe van modulaire componenten: onderdelen die uitwisselbaar zijn en op verschillende manieren toegepast kunnen worden. Zo groeide één knop uit tot een les in logica, systeemdenken en hergebruik.

Practicum: “Zelf een toets samenstellen”

Leerlingen ontvangen een begrippenlijst van een complete module. Als eerste oefening vullen ze deze lijst aan. Wanneer dit succesvol verloopt, volgt een innovatief concept: de leerlingen stellen gezamenlijk als klas hun eigen toets samen. Vervolgens behandelen ze de toets door voor de klas te staan en de toetsvragen te bespreken, waarbij ze elkaar bevragen. Iedereen neemt actief deel, aangezien het loont om goed op te letten en mee te doen.

 

De docent kan tijdens het bespreken van de toets aan de vragen en gegeven antwoorden goed zien hoe de vlag erbij hangt. Indien nodig kan er bijgestuurd worden op bepaalde onderwerpen. Daarnaast biedt deze methode de mogelijkheid om talentvolle leerlingen in te zetten bij het begeleiden van klasgenoten die nog extra tijd en ondersteuning nodig hebben.

De toets kan uiteindelijk, eventueel met enkele aanpassingen, daadwerkelijk worden afgenomen. De participatie en motivatie tijdens dit proces zijn bijzonder hoog. Hoewel dit proces de indruk kan wekken van “Teaching to the test”, zit de kracht juist in het feit dat leerlingen de toets zelf samenstellen op basis van de begrippen. Hierdoor gaan ze actief om met de leerstof en de formulering van vragen. De docent kan zorgen voor aanpassingen om de kwaliteit van de toets te waarborgen.

Practicum: “kruisbestuiving met leerlingprojecten”

Behalve voor Mens & Natuur zijn er ook practica ontwikkeld voor de technische vakken.
Het aantal technische vakken is inmiddels flink uitgebreid, en daarmee ook het aanbod aan practica. Hieronder volgt een overzicht van de technische vakken en twee voorbeelden uit de expeditie “Spelen met Techniek”.

Overzicht technische vakken:

Keuzevakken:

  • Robotica
  • Elektrische voertuigen
  • 3D-vormgeving en realisatie
  • Procestechniek
  • Interieur en design
  • Gamedesign
  • Fietstechniek

Expeditie:

  • Spelen met Techniek

Vakken:

  • Oriëntatie op profiel
  • Mens en Natuur
  • Techniek

Bij het keuzevak “Spelen met Techniek” wordt oude apparatuur opengeschroefd om te ontdekken welke componenten erin zitten. Met deze onderdelen creëren leerlingen vervolgens iets nieuws, bijvoorbeeld door middel van CAD-tekenen, het ontwerpen van 3D-prints of het gebruik van Micro:bit en Arduino. Soms zijn de onderdelen direct te gebruiken voor eenvoudige maar leerzame proefjes.

Zo ontdekken en onderzoeken leerlingen in het onderstaande voorbeeld hoe een printplaat werkt. Vervolgens brengen ze het mechanisme opnieuw tot leven. Dit spreekt tot de verbeelding en stimuleert leerlingen om de opgedane kennis en ideeën toe te passen in hun eigen projecten.

Er is een bijna gratis en onuitputtelijke bron van componenten die ook nog eens duurzaam is: het demonteren van defecte apparaten door leerlingen. Leerlingen vinden het bovendien fascinerend om de ‘black box’ van technologie te openen en te ontdekken wat erin zit. Hier zijn enkele voorbeelden van leerlingen die een koffiezetapparaat, scooter, steam cleaner en een magnetron demonteren.

 

Leerlingen op jacht naar componenten

Repiar shop

Een project dat veel laaghangend fruit biedt voor diverse onderwijsdoelen is de “Repair Shop”. Dit project leent zich uitstekend voor verdieping, verbreding en differentiatie op basis van de interesses van leerlingen.

De instroom van defecte apparaten komt aanvankelijk vanuit leerlingen zelf en docenten. Inmiddels is er ook een samenwerking tot stand gekomen met het stadsbestuur van Oisterwijk, waardoor inwoners van de gemeente apparatuur kunnen aanleveren.

Leerlingen kiezen zelf een apparaat om te onderzoeken of te repareren. Daarbij worden zij begeleid door ervaren vrijwilligers van repairshops uit de regio. Ze openen apparaten, onderzoeken op laagdrempelige wijze de componenten en kunnen deze gebruiken om nieuwe creaties te maken. Hiervoor kunnen ze terecht in de makerspace, waar ze met de lasersnijder of 3D-printer nieuwe onderdelen kunnen ontwerpen en digitaal produceren.

Leerlingen die een stap verder willen gaan, kunnen hun creaties uitbreiden met sensoren, actuatoren, een Micro:bit of Arduino. Zo kunnen apparaten tot leven worden gewekt. Voor de meest nieuwsgierige leerlingen zijn er zelfs mogelijkheden om toepassingen met machine learning te verkennen.

Communicatie richting leerlingen

🔧 De Repairshop – Slopen, fixen en uitvinden!

Ben jij handig of wil je juist ontdekken hoe apparaten werken? In de Repairshop ga je samen met echte techneuten kapotte spullen onderzoeken, uit elkaar halen én repareren. Goed voor het milieu én je portemonnee!

Je mag van alles meenemen:
Je fatbike, een gamecontroller, een oud koffiezetapparaat, je eigen laptop, of iets wat je van thuis, je oom, tante of buren hebt gekregen (vraag wél even geld als je het fixt 😎).

🔍 Wat gaan we doen?

  • Sloop & ontdek: We halen apparaten uit elkaar om te zien wat erin zit. Zo leer je hoe techniek écht werkt.
  • Fix & test: Je leert hoe je onderdelen vervangt, fouten opspoort en dingen weer aan de praat krijgt.
  • Bouw & experimenteer: Gebruik onderdelen om iets nieuws te maken, misschien wel een eigen uitvinding!

⚙️ Wat leer je ondertussen?

  • Dat repareren leuk is!
  • Nieuwe onderdelen ontwerpen en 3D-printen of lasersnijden
  • Elektronica doormeten en solderen
  • Slim samenwerken en creatief denken

Je hoeft niks te kunnen – alleen nieuwsgierig te zijn. De Repairshop is de plek waar je mag proberen, knutselen, fouten maken én iets gaafs bouwen.
Dus… neem iets ouds mee en maak er iets nieuws van. Let’s repair!

Ondekken met de schroevendraaier!

Maken in de makerspace

Oude apparatuur biedt een rijk scala aan onderdelen en vormt daarmee in feite nieuw lesmateriaal én nieuwe practica. Het hergebruik van deze onderdelen opent de deur naar tal van interessante en leerzame experimenten.

Zo kunnen leerlingen leren om eenvoudige printplaatjes te ‘lezen’ en ontdekken zij hoe actuatoren, zoals motortjes, lampjes of ventilatoren, kunnen worden aangestuurd. Wat dit bijzonder interessant maakt, is dat abstracte begrippen zoals het meten van spanning ineens betekenisvol en tastbaar worden. De theorie komt tot leven doordat leerlingen direct het effect van hun handelingen kunnen waarnemen: iets dat werkt, beweegt of reageert.

Moederborden worden voorzien van een koelsysteem. Het ontwerp van deze koeling verschilt per toepassing. Leerlingen hebben een effectieve proef bedacht waarbij verschillende koelontwerpen worden getest in een beker heet water.

Uiteraard is veiligheid hierbij van groot belang. Met een infraroodpistool wordt de daling van de temperatuur gemeten en in kaart gebracht. Op deze manier krijgen leerlingen inzicht in de werking en effectiviteit van verschillende koelconcepten.

Ook een bakje water kan techniek begrijpelijk maken. In aansluiting op de uitleg over de waterweerstand in de opgooizweefmolen hebben leerlingen zelf onderzocht hoe stroomregeling via water werkt.

Met een eenvoudig opstelling; een plastic bakje water met opgeloste elektrolyttabletten, een stroommeter, een regelbare voeding en een elektromotor uit een oude stofzuiger werd het principe praktisch onderzocht. De metalen elektroden werden stap voor stap dieper in de oplossing geplaatst.

Leerlingen zagen direct het effect: hoe meer metaaloppervlak ondergedompeld werd, hoe hoger de stroom en hoe sneller de motor begon te draaien. De abstracte theorie werd ineens tastbaar en visueel. 

Onderstaand zie je een daadwerkelijke reparatie van een keyboard, uitgevoerd onder begeleiding van een medewerker van de Repair Shop. Dit is een mooi voorbeeld van hoe een betekenisvol moment, de euforie wanneer het keyboard weer geluid maakt, door een deskundige begeleider wordt omgezet in een leeropbrengst. Door het enthousiasme van de leerling te benutten, wordt technische kennis direct gekoppeld aan succeservaringen, waardoor het leren dieper en duurzamer wordt.

Programmeren met de componenten

Onderstaande voorbeelden laten zien wat er mogelijk is wanneer je Arduino combineert met actuatoren en sensoren. Soms komen deze componenten uit afgedankte apparaten die zijn ingeleverd bij de repairshop, dat maakt het uitvinden niet alleen creatiever, maar ook realistischer.

Een voorbeeld: een afstandssensor wordt uitgelezen door een ATtiny85, een goedkoop alternatief voor een Arduino-board bij eenvoudige projecten. Op basis van de gemeten afstand schakelt de ATtiny85 een reeks lampjes in die reageren op objecten in de omgeving.

Ook een robotarm waarvan de originele elektronica niet meer werkte, is weer tot leven gebracht dankzij Arduino, een magisch moment wanneer alles weer beweegt.

Daarnaast worden er relais gebruikt die reageren op geluiden om lampjes te schakelen. Dit is een opmaat naar grotere projecten waarbij ook hogere spanningen en stromen veilig geschakeld kunnen worden.

In dit voorbeeld wordt een defecte robotstofzuiger getransformeerd in een bestuurbare robot. De leerlingen ontdekten dat de robot werd aangedreven door twee 12V gelijkstroommotoren na het verwijderen van de printplaat. Door een dual motor driver board te gebruiken samen met een Arduino en de originele batterij, konden ze de robot aansturen. Daarna hebben ze afstandssensoren en een tweede Arduino getest, samen met een zender-ontvanger en een joystick om de robot op afstand te bedienen. Dit illustreert uitstekend hoe men de ‘black box’ van technologie kan doorgronden en beheersen. Daarnaast is het van belang te vermelden dat de motorcontrollers van Microbit niet genoeg ampère leveren voor een dergelijk project.

 ooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooo

Een ander sprekend voorbeeld is een Arduino-project waarbij elektromagneten via relais worden aangestuurd voor een zelfontworpen ‘stokkenvangspel’. De totstandkoming daarvan is te volgen in de videogalerij hieronder.

De school naar buiten

Tijdens mijn werkbezoek aan Campus 013 werd duidelijk hoeveel waarde er werd toegevoegd door de samenwerking met Yonder, met name op het gebied van faciliteiten, ruimte en kennis. Voor Durendael, de school waar ik werk, liggen vergelijkbare kansen dankzij onze nauwe contacten met het bedrijfsleven.

Deze samenwerking maakt het mogelijk om practica nog rijker vorm te geven, met een waardevolle injectie van materialen, expertise en infrastructuur.
Onderstaand volgen enkele illustratieve voorbeelden van hoe dit in de praktijk tot uiting komt.

In het kader van het keuzevak 3D-vormgeving en design hebben leerlingen zelf bedrijven benaderd met de eenvoudige maar krachtige vraag: “Kan ik iets voor u maken?”
Dit vormde niet alleen een waardevolle oefening in het voorstellen van jezelf bij een bedrijf, maar ook in het kiezen van de juiste vormen van nette en doelgerichte communicatie.

Tegelijkertijd bood het project een uitgelezen kans om de mogelijkheden van de makerspace te verkennen en te ontdekken wat digitale fabricage, zoals 3D-printen en lasersnijden, allemaal te bieden heeft.

Bedrijven voelen de noodzaak voor technisch personeel.
Vanuit die urgentie ontstaan steeds meer kansen voor scholen om aan te sluiten bij technische workshops en praktijkdagen. Ook zonder een direct netwerk kun je als school veel bereiken, mits je bereid bent te investeren in organisatie, vervoer en roosteraanpassing. Dat vraagt inspanning, maar is de moeite meer dan waard: de impact op leerlingen is groot

De onderstaande voorbeelden laten zien hoe krachtige leerervaringen ontstaan buiten de schoolmuren, ervaringen die leerlingen niet snel vergeten.

Yonder biedt volop mogelijkheden op het gebied van techniek. Leerlingen kunnen met opengewerkte modellen ontdekken wat er schuilgaat achter de ‘black box’ van autotechniek.

Bij Hoppenbrouwers ontdekten leerlingen de wereld van installatietechniek. Uiteraard gingen ze zelf aan de slag: leren door te doen stond centraal.

Dankzij de aanwezige faciliteiten in het klaslokaal is het mogelijk om een directe brug te slaan met de praktijk van Hoppenbrouwers. Leerlingen kunnen hierdoor werken met materialen, technieken en opdrachten die aansluiten bij de realiteit van het bedrijfsleven, wat de leerervaring verdiept en versterkt.

Installatie Werkt dompelde leerlingen letterlijk onder in het thema water en installatietechniek. Aan het einde werden alle leidingen getest – een spannend én leerzaam moment!

Bij Ontdekstation013, gesponsord door De Cromvoirtse, leerden leerlingen de basis van puntlassen – een eerste kennismaking met metaalbewerking.

Bij Metalco mochten de leerlingen daadwerkelijk lassen. Hier maakten ze kennis met diverse metaalbewerkingstechnieken in een professionele werkomgeving.

Ook Brainport in Eindhoven mag niet ontbreken. Onze leerlingen kregen daar zelfs de kans om een demonstratie van de Lego League te geven. Daarnaast worden er diverse workshops aangeboden, zoals het solderen van elektronische componenten.

En dan de gerestaureerde stoommachine in Oisterwijk: deze bracht zelfs een echte stroomgenerator in beweging! Een prachtig stuk levend erfgoed waarin natuurkundige principes tot leven komen. Een absolute aanrader voor elke techniekdocent.

Techniek delen is techniek verdiepen, ook buiten de schoolmuren.
Wanneer leerlingen hun projecten presenteren aan de buitenwereld, ontstaat er iets bijzonders. Niet alleen bouwen zij (en de school) aan een waardevol netwerk, maar de leerlingen krijgen ook de kans om zélf in de rol van expert te stappen. Leren door uit te leggen, want techniek roept altijd vragen op, en het zijn de leerlingen die deze mogen beantwoorden. Vaak met een vleugje trots in hun stem.

Deze ervaringen zijn meer dan een afsluiting: ze vormen een startpunt voor nieuwe leerambities en inspireren anderen binnen én buiten de school. Onderstaande voorbeelden laten zien hoe krachtig die momenten kunnen zijn:

Op Festival NOVA, waar duurzaamheid centraal stond, toonden leerlingen hun zelfgebouwde elektrische voertuigen. Hun werk stond letterlijk in de spotlights, tussen innovatieve en groene projecten.

Tijdens een bijeenkomst van de NVON presenteerden leerlingen hun kart-project. Een prachtig voorbeeld van toegepaste techniek, waarbij ontwerp, aandrijving en samenwerking samenkwamen.

De OMO-prijs… Een groep leerlingen had met hun project een prijs gewonnen. Als kers op de taart mochten zij op het podium uitleggen hoe ze dat voor elkaar hadden gekregen. Een onvergetelijke ervaring waarin trots, techniek en presentatie samenkwamen.

Aanzuigende werking van aantrekkelijke projecten

Leerlingen willen graag racen, crossen, een robotoorlog voeren of driften. Dit zien ze als een aantrekkelijk doel! Dit doel geeft de motivatie om het middel te maken waarmee ze dat kunnen doen. Wat interessant is, is dat dit middel bijna altijd bestaat uit componenten en een frame. Door montagebeugels te maken, kunnen deze componenten verbonden worden aan het frame en ontstaat het middel waarmee leerlingen hun doel kunnen bereiken. Het kunnen maken van montagebeugels is dus essentieel voor het bereiken van het doel. En zodra de leerling dit inziet, ontstaat er een geweldige dynamiek.

Tip voor de lezer: In de onderstaande blogs behandel ik deze concepten.

“Play Your Way To Knowledge” theoriën en concepten
“Play Your Way To Knowledge” theoriën en concepten

InleidingTijdens mijn bezoek aan de FabLearn Conferentie in Middelfart, Denemarken, woonde ik een lezing bij van Amos Blanton. Hij sprak over zijn project 'Playing With The Sun' en zijn onderzoek naar 'Scenius'. Het was een zeer interessante lezing, waarover ik meer...

“Play Your Way To Knowledge” in de praktijk
“Play Your Way To Knowledge” in de praktijk

InleidingDit blogpost behandelt de praktische toepassing van het model "Play Your Way to Knowledge" (PYWK). De basis voor dit blog is: - Het blog "Visie op onderwijs" waarin ik de voor mij betekenisvolle momenten bespreek die mijn visie hebben gevormd, en deze visie...

In dit blog worden deze voorbeelden verder uitgewerkt:

Onderstaand een aantal inspirerende voorbeelden van leerlingprojecten.

We beginnen met de bouw van een elektrische minibike. Oorspronkelijk was dit een benzine-step, maar na wat creatieve denkstappen zagen de leerlingen er het perfecte uitgangspunt in voor een elektrische variant. En dat is het ook geworden: een volledig werkende minibike op stroom.

Rechts een foto-slider met de totstandkoming van de minibike.

Een ander opvallend project is de elektrische drift trike. Na een goede deal op Marktplaats hebben de leerlingen, in samenwerking met het bedrijfsleven, een indrukwekkende elektrische drifttrike gebouwd. De volledige totstandkoming, inclusief de technische uitdagingen, is uitgebreid vastgelegd in een onderstaand blog.

Visie op onderwijs
Drift Trike!

Een werkstuk om trots op te zijn!Voor het keuzevak Elektrische Voertuigen hebben de leerlingen een spectaculair werkstuk gemaakt om werkelijk trots op te zijn. De leerlingen hebben namelijk echte elektrische drift trike gemaakt, samen met het lokale bedrijfsleven en...

Ook de elektrische kart verdient een plek in dit overzicht. Deze begon ooit als een benzinekart, maar is met hulp van leerlingen van Yonder eerst weer veilig gemaakt. Daarna gingen onze leerlingen, volgens de methode Play Your Way to Knowledge, aan de slag met de elektrificatie. Rechts een foto-slider waarin de activiteiten weergegeven worden.

De elektrische kart heeft een sensor nodig die aangeeft wanneer de bestuurder remt. Op deze manier wordt de energie naar de motor tijdelijk stopgezet tijdens het remmen. De leerling heeft een beugel ontworpen voor het plaatsen van de sensor op het frame van de kart.

Tot slot is er nog de elektrische off-road step. Hierbij moesten leerlingen zelf een beugel ontwerpen die stevig genoeg was om het stuur te monteren op de voetplaat. Het bleek een technisch uitdagend project, waarvoor advies werd ingewonnen bij verschillende bedrijven. Met succes: het resultaat was een robuust en bijzonder voertuig.

Hier is een montagebeugel ontworpen om het stuur van een stuntstep te verbinden met het deck van een off-road skateboard. Daarnaast geleidt de beugel alle bekabeling voor de bediening van de motor en de controller.

 

Rechts de foto-slider met de totstandkoming van de elektrische step.

Een leeromgeving die uitnodigt, inspireert en faciliteert

Een ruimte die faciliteert én inspireert
Naast het werken aan betekenisvolle projecten is het essentieel om een leeromgeving te creëren die leerlingen uitnodigt tot ontdekken, onderzoeken en ontwerpen. Een goed ingerichte ruimte ondersteunt niet alleen het leerproces, maar stimuleert ook nieuwsgierigheid en eigenaarschap. Hieronder zie je een voorbeeld van zo’n inspirerende leeromgeving, die deze processen optimaal faciliteert.

Een betekenisvolle leeromgeving
Een omgeving zoals hierboven geschetst levert betekenisvolle leermomenten op. De verwondering op het gezicht van een leerling, wanneer iets ineens wél of juist niet werkt, is een krachtig uitgangspunt. Op zulke momenten is de stap naar een leeropbrengst natuurlijk en authentiek.
Om dit leerproces optimaal te begeleiden, zijn strategische timing en kennis van de obstakels die leerlingen tegenkomen essentieel. Het vraagt om didactisch inzicht én pedagogische gevoeligheid om precies op het juiste moment te interveniëren en het leren te verdiepen.

De waarde van partners

Van project naar praktijk: de brug naar het bedrijfsleven en het MBO

Door het werken aan levensechte projecten is de brug naar het bedrijfsleven en het MBO gemakkelijk te slaan. Wanneer een school inzet op kwalitatieve, praktijkgerichte projecten, worden leerlingen en docenten serieus genomen als volwaardige partners. Dit opent deuren naar waardevolle samenwerkingen. Hieronder twee sprekende voorbeelden:

Ontwerp van een beugel voor elektromotor
In samenwerking met het MBO hebben leerlingen gewerkt aan het ontwerpen van een stevige beugel om een elektromotor veilig te kunnen plaatsen in een auto. De elektromotor zelf is door een extern bedrijf in 3D geprint, zodat leerlingen deze veilig konden hanteren en nauwkeurig konden passen en meten. Deze samenwerking verbindt onderwijs, techniek en innovatie op een concrete en betekenisvolle manier.

Dag van de Techniek met 15 regionale bedrijven
Jaarlijks organiseert 2College Durendael de ‘Dag van de Techniek’, een grootschalig evenement in samenwerking met maar liefst vijftien bedrijven uit de regio. Leerlingen maken hier op een laagdrempelige en ludieke manier kennis met de brede wereld van techniek. Onder is de foto-slider van de Dag van de Techniek 2024.

Dankzij de uitgebreide faciliteiten van de school is ook het programma Hands-On ontwikkeld, waarbij leerlingen uit het primair onderwijs actief aan de slag kunnen met ons gevarieerde technische aanbod.

Related Articles

Pedagogisch Plan

LeefdomeinDe klas als leefdomein: pedagogisch handelen in de dagelijkse praktijk Leren vindt niet alleen plaats binnen het formele curriculum, maar juist ook in de dagelijkse dynamiek van de klas. Deze dynamiek speelt zich af binnen de gemeenschap waarin we samen...

Overzicht Beoordeling Leeruitkomst-Overstijgend Bewijs

Overzicht Beoordeling Leeruitkomst-Overstijgend Bewijs

Overzicht Beoordeling  Leeruitkomst-Overstijgend BewijsOnderstaand vind je een overzicht van de aangetoonde leeruitkomsten, gebaseerd op CGI’s, beroepsproducten of een combinatie daarvan. Allereerst wordt de koppeling gelegd met de nog openstaande EVL’s. Dit geeft op...

Overzicht Beoordeling Leeruitkomst-Overstijgend Bewijs

Overzicht Beoordeling Leeruitkomst-Overstijgend Bewijs

Overzicht Beoordeling  Leeruitkomst-Overstijgend BewijsOnderstaand vind je een overzicht van de aangetoonde leeruitkomsten, gebaseerd op CGI’s, beroepsproducten of een combinatie daarvan. Allereerst wordt de koppeling gelegd met de nog openstaande EVL’s. Dit geeft op...